|
Monday, July 28, 2003
Gozos, after everything else
By Cora M. Almerino
Leafing through a novena booklet, one might come across the most different form of prayer in it: the gozos.
But what, indeed, is the gozos utterance among other verses of the novena? The gozos, having its own versification pattern, forms its own accentual rhythm. “Lahi ang gozos sa matag novena, apan, mao-mao rang tunoha inig basa ani sa mananabtan ug inig tubag sa mga sumasabat,” says the 63 year-old mananabtan, Teresita Genodepanon. Genodepanon stresses that the format of the novena follows the Spanish Monte Calvario instructions. She started learning the tasks of a mananabtan at the age of 10, and practiced that learning in the chapel when she was 13. She grew up in a family of mananabtans, from her grandmother, Potenciana Alcover, whose lover was a Spanish official, down to her mother.
The most recent pagsabat, which she led, was the Kuwarenta -Dias novena-prayer for the soul of someone who had just departed. In this Kuwarenta-Dias novena-prayer, Genodepanon used the novena, Novena sa mga Kalag sa Purgatorio.
With lighted candles on the altar, and people kneeling, Genodepanon started chanting the oracion. From the oracion to a series of prayers, she finally arrived at the gozos for the dead: Mga Pagtuwaw sa Mga Kalag sa Purgatorio. Here’s an excerpt:
Ay tawo nga manggiloy-an
Ug among gilauman.
Sa langub among gipuy-an
Inyo kaming panabangan.
Ay! miagi na kami
Nianang walog nga luhaan
Ningtabang kami sa uban
Ug kanamo walay motabang
Dili ninyo hikalimtan
Nga ang magabalus babaslan.
Sa langub among gipuy-an
Inyo kaming panabangan
Gilibutan man kami
Sa kasakit nga daghanan
Sa kalayo nga masiga
Ug dili gayud mapagngan
Kay gihuyup kanunay
Sa Diosnon nga kinaadman.
Genodepanon explained that in the gozos for the dead, the consciousness is of the dead pleading to God for their redemption from helpless, otherworldly circumstances. Uttering these verses, the mananabtan and the mananabat both become the channel of that pleading. They assume such consciousness, and thus bring forth this pleading to God.
Yet, in a close reading of the verses, one will notice that the same gozos is not only a pleading to God shaped from the consciousness of the dead, but also a pleading that is addressed to the living: Sa langub among gipuy-an/Inyo kaming panabangan/Gilibutan man kami/Sa kasakit nga daghanan/Sa kalayo nga masiga/Ug dili gayud mapagngan/Kay gihuyup kanunay/Sa Diosnon nga kinaadman.
The Spanish colonization introduced new literary forms to Philippine native traditions. Among these literary forms are the Spanish prayer verses such as the gozos. From the Sugbuanong Balak (I) from Pre-Spanish until 1940, edited by Erlinda K. Alburo, Vicente Bandillo, Simeon Dumdum Jr., and Resil B. Mojares, the Sugbuanong poetics extended to “a stream of Cebuano devotional verses which graced religious manuals and prayerbooks. Such verses are largely of an indifferent quality, undoubtedly inferior to the oral poetry of the period. These early texts are either original compositions or redactions from Spanish texts, and either the work of Spanish priests or compositions by native assistants to the Spanish clergy or early Cebuano priests.”
There are different novenas for every celebration, or intention. For Teresita’s family, each birthday is celebrated with a novena. For Teresita, the family unites in praying the novena to Sta. Teresa; for Angelie, the Inahan sa Kanunayng Panabang; for the boys, the Espiritu Santo and San Jose; for Teresita’s mother, the Santo Niño; and Teresita’s father, the San Jose de Calasan.
Here are excerpts of los gozos of different novenas:
Novena Del Glorioso Confesor De Jesucristo
San Antonio De Padua
Mga Kalipay ni San Antonio de Padua (Gozos)
Ikaw man ang mananabang
Sa amo nga kalisdanan.
San Antonio nga bulahan
Imo kaming panabangan.
Sa bagyong makahahadlok
Donggoanan ka nga malinaw
Ug tubig man nga matin-aw
Nga sa sunog magapalong,
Sa ngatanan nga kalisdanan
Ikaw among mananabang.
Novena ni San Vicente Ferrer (1935)
Kay mag-alampo ka nga tinuod
Ug manlalaban ka namo.
Kami Vicente sa Dios ig-ampo
Kami nga kanimo mangalaum.
Ang usa ka babayeng buang
Nagapatay sa iyang anak,
Kay iya man gihunahuna
Nga pagakan-on unta niya,
Giluto niya ang tinadtad
Ug buhi giuli mo kaniya.
Minatay kap-atan ug unom
Ang gipanggawas mo sa lubong
Kay gibuhi mo sila pag-usab
Ug sa kalibutan giuli mo
Ug kay nawala sa ngalan mo
Ang lalang sa bitin nga maitum.
Kami Vicente sa Dios ig-ampo
Kami nga kanimo mangalaum.
Virgen sa Fatima
Oh! Ulay sa Fatima, Ikaw ang among
Dalangpanan sa tanan namong
Mga kalisdanan.
Oh Inahan nga mananabang
Sa mga kristianos nga tanan!
Ang tawo tungud sa iyang mga sala
Giangkon niya ang iyang kapildihan
Ug aron kaniya ang tanan mapala
Ang iyang daghanan nga kasal-anan
Kinahanglan iyang pagabasulan,
Aron siya sa Dios ug sa Birhen kaloy-an.
Oh Inahan nga mananabang
Sa mga kristianos nga tanan!
Anak ko! Tan-awa ang akong
Kasingkasing nga gilibutan sa mga tawong
Makaliton ug pahayagi nga ako motabang
Kaniya sa takna sa kamatayon,
Nga mokalawat sa lima ka Sabado sunodsunod
Aron makahupay sa putli ko nga kasingkasing.
Oh Inahan nga mananabang
Sa mga kristianos nga tanan!
Gozos sa Espiritu Santo
Silingbahon nga personas
Sinugo sa Dios nga Amahan.
Espiritu nga Diosnon
Matin-aw o masigang langitnon.
Gahum hatag nga milagro,
Dakung gugma ug pagtoo,
Ipahilayo Mo kanamo
Ang among dili pagkahibalo,
Tamda gugma nga diosnon
Ang among pagkamatalak-on.
Hearing the gozos chant, one can identify two voices: the voice of that who utters the petitions in rhymed verses, and the voice of that who affirms the petitions by uttering the same lines after each petition, such as “Oh, inahan nga mananabang/Sa mga kristyanos nga tanan.” Yet these two voices follow the same rhythm, that beautiful rhythmic sound.
If , indeed, prayer, is a contemplation of one’s life, the gozos in itself is a contemplation of that life done in a celebration of different consciousness found in each kind.
The process of chanting organizes the thoughts of both the mananabtan and the mananabat and redirects thoughts to the essentials of utterance shaped in the given discipline of pattern, and in each consciousness shaped by language.
(July 28, 2003 issue)
Want Sun.Star news on your mobile phone? Click here.
Write letter to the editor. Click here.
Join the Sun.Star message board. Click here. |
|
[ return
to top ]
[ home
]
|
LOCAL NEWS
BUSINESS
OPINION
SPORTS
LIFESTYLE
FEATURE
SUPERBALITA
WEEKEND
|
